همه ائمه، هادی اند(ائمه هدی) ؛ چرا لقب مشهور امام دهم نزد شیعیان، “هادی” شد؟!
چکیده سخنرانی حجت الاسلام قنبریان
شب شهادت امام هادی(ع)/۲دی۱۴۰۴
توحید اصل بود و شرک، عارض!
اول توحید بود، شرک بعدا عارض شد؛ حالا یا با شبهه یا اشتباه گرفتن برخی معارف(مثل مدبّرات امر و مقامات اولیاء).
اما دستگاه جور و طاغوت در آن دمید. شرک تئوری جامعه طبقاتی شد! تا حکومت شاهانِ نیمه خدا و نژاد الوهی(!) ، بر بندگان مشروع باشد[۱]!
اولیاء الهی، تنها مسیر توحید!
اولیاء الهی نه فقط از حیث پیام آوری خدا و ابلاغ احکام بلکه از حیث “وصف توحیدی از خداوند”، تنها مجرای توحیدند.
قرآن می فرماید: سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یَصِفُونَ إِلَّا عِبَادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِینَ
یعنی خداوند منزه و مبرا از همه توصیفات است، الا وصفِ عباد مخلَص (خالص شده).
کسانی که خداوند خالصشان کرده و به کلی از غیر خداوند خالی اند. فقط خدا را می بینند و هرچیزی را با خدا می بینند. فقط توصیف اینان از خداوند درست است[۲].
آخرین مرحله وصف الهی، توصیف زبانی است. اینان اول با وجود خویش ، صفات و افعال الهی را وصف می کنند.
چون از خود و غیر خالی اند، مثل تصویر در آینه برای خدا می شوند؛ مظهر علم و قدرت، رحمت و حکمت و… او می شوند.
سایه اند، اما سایه بی نهایت. لذا عین فقر و بندگی در محضر الهی اند.
وقتی عیسی(ع) با دستش از گِل پرنده خلق و در آن می دمد و به اذن الله پرنده واقعی می شود؛ صفتِ خالق، در عینیت تجلی می کند و خالق، وصف می شود[۳].
نقشه دستگاه جور و گفتمان شرک!
مقابل این “اولیاءِ خدانما”، دستگاه طاغوت که تئوری خود(شرک) را در خطر می بیند دو کار می کند:
۱. مبارزه سیاسی و اجتماعی با این اولیاء برای ابقای جور و تبعیض.
۲. تحریف فکری و فرهنگی آنان برای ابقای شرک!
از جمله برنامه های آنان در قسم دوم، تاسیس یا ترویج غلو برای اولیای الهی است!
غلو، خدا خوانیِ اولیاء به جای خدانمایی آنهاست.
این گونه هم شرک می ماند، هم زمینه اتهام به اولیاء در مبارزه سیاسی با آنها فراهم می شود! (دقت کنید)
لذا می بینید اتهام زندانی شدن امام رضا(ع) در سرخس این میشود که او مردم را بندگان خود می داند!(روایت اباصلت)
یا در روایت ابن اورمه ، زندان بان امام هادی(ع) -بنام سعید حاجب- به او می گوید: می خواهی خدایت را نشانت دهم؟!
ابن اورمه: سبحان الله خدا که با چشم قابل دیدن نیست؟!
سعید حاجب: همو که امامش می خوانید!
یعنی دستگاه طاغوتی، امام را به خدا ترجمه کرده بود تا بتواند امام هادی(ع) را در حجره ای کنار یک قبر کَنده شده حبس کند!
این ترجمه با سوار شدن بر کار غُلات انجام می شود همانها که گاه از سر محبت، مبالغه کرده و گاه بازی می خورند یا دنیا طلبی بدان سو سوقشان می دهد.
دوره اوج غُلات!
دوره امام هادی(ع) یکی از ادوار اوج غُلات است.
ابن حسکه قمی، شاگردش ابن بابای قمی، فارس بن حاتم(که دوره ای وکیل حضرت هم بوده)، قاسم بن یقطینی،نُصیری و…
از غلات این دوره اند. همه امام هادی(ع) را خدا و خود را نبیّ او می خوانند!
در شرایط عدم دسترسی به امام با حصر خانگی ، اینان اول خود را “بابِ” امام معرفی می کنند و بعد غلو بالا می گیرد ؛ امام ، خدا و اینان نبیّ می شوند!
کار بدان جا می کشد که از زنان هم ادعای عجیب شنیده شود. “زینب کذّابه” خود را زینب کبری(س) خواند! متوکل برایش معرکه گرفت تا امام هادی(ع) فتنه را خواباند. فرمود اگر راست می گویی در قفس حیوانات درنده برو! چون فرزند فاطمه(س) را نمی خورند.
خود رفت و شیران گرسنه سر بر آستانش ساییدند تا زینب، اعتراف به دروغ کرد.
شاهکار امام هادی(ع)
امام هادی(ع) مقابل آن نقشه دستگاه جور و بازتولید تئوری شرک و بستن راه توحید با غلو چه کرد؟!
۱) موضع گیری قاطع علیه همه غُلات:
دستور صریح به بیزاری جستن شیعیان از غلات و لعن علنی آنها. حتی دستور قتل آنها که برخی مثل فارس را یکی از شیعیان کشت!
۲) هدایت به اولیاء خدانما نه خدایگان:
زیارت جامعه کبیره، انشاء ایشان است. هم در جامع بودنِ زیارت، برای همه ائمه بی نظیر است؛ هم در اوج معانی. این زیارت با شهادت به توحید و نبوت خاتم، خدایی و نبوت را از ائمه دور اما مظهریت الهی و خدانمایی آنها را بانگ می زند؛ تا تنها راه توحید (که بیان شد) را تجدید کند. (تامل کنید)
۳. گستره عینی این نگاه توحیدی به امامت:
امام هادی(ع) نه فقط با بستن راه شرک غالیان و تاسیس زیارت جامعه، تنها راه توحید را نشان داد، بلکه خود بعنوان امامِ حاضر، نمود آن شد.
کرامات بسیار او موجب شد عمل نذر نه مختص ما شیعیان که حتی به درون دربار و در جامعه مسیحیان معاصر امام راه یابد!
مادر متوکل برای شفای متوکل ۱۰۰۰۰ دینار نذر امام هادی(ع) کرد !
یک نصرانی احضار شده توسط دربار نیز ۱۰۰دینار نذر ایشان کرد و با کرامت ایشان راه خانه و پرداخت آن را یافت !
پس نذر و توسل را عملا گسترش داد و حتی دامنه اش را فراتر از شیعیان کشاند.
این مناسک توحیدی در کنار آن مبارزه با شرک غُلات و زیارت جامعه کبیره، هادی امت می شد به تنها مسیر توحید.
[۱] ر.ک: طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن . آیت الله خامنه ای
[۲] ر.ک: المیزان علامه طباطبایی ذیل این آیات
[۳] ر.ک: علی(ع) مظهر اسماء حسنای الهی
کتاب «امیدبانی» نوشته حجت الاسلام محسن قنبریان، نویسنده آثاری چون نهضت مقدس و اهالی تپه ندبه، اثری اندیشهورزانه و تربیتی درباره یکی از بنیادیترین نیازهای انسان و جامعه یعنی امید است. این کتاب تلاش میکند امید را از یک احساس زودگذر، به یک واقعیت قابل ساخت و پرورش تبدیل کند.