امام صادق(ع) فرمود: مِن مُرِّ العَیشِ النُّقلَهُ مِن دار الی دَار…
از مرارت و سختی زندگی، مستاجری و نقل از خانه ای به خانه دیگر است. (الکافی ج۶ص۵۳۱)
یادداشت: فقرِ مسکن؛ درد و درمان! را در اینباره بخوانید!
امام صادق(ع) فرمود: مِن مُرِّ العَیشِ النُّقلَهُ مِن دار الی دَار…
از مرارت و سختی زندگی، مستاجری و نقل از خانه ای به خانه دیگر است. (الکافی ج۶ص۵۳۱)
یادداشت: فقرِ مسکن؛ درد و درمان! را در اینباره بخوانید!
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
دو شاخص فقر مسکن:
دین و قانون!
روایات اسلامی مسکن را “حق همگانی” می شمارد[۲].
امام صادق(ع) مستاجری و تغییر دائمی خانه را سختی زندگی خواندند.[۳]
قانون اساسی نیز در اصل۳۱ آورده: “داشتن مسکن متناسب با نیاز، حق هر فرد و خانواده ایرانی است. دولت موظف است با رعایت اولویت، برای آنها که نیازمند ترند به خصوص روستائیان و کارگران، زمینه اجرای این اصل را فراهم کند”.
مشکل در کجاست؟
سیاست دولتها درباره مسکن اغلب رویکرد “کالای سرمایه ای” بوده تا “کالای مصرفی” و این موجب “بازار مسکن” و “سود سرمایه داران و دلالان” و بالتبع “فقر مسکن” شده است!
یک سلب و یک جواز بی جا و معکوس و ناحق ریشه عمده این مشکلات شده است:
سلبِ بی جا: احتکار زمین توسط دولت جلوگیری از واگذاریِ انتفاع(نه الزاماً ملک) از زمین های موات پیرامون شهر و روستاها به مردم برای تامین سیاست مسکنِ زمین صفر!
– درحالیکه براساس فتوای مشهور فقهاء از جمله امام خمینی در تحریر الوسیله، چنین انتفاعی در زمان غیبت برای مردم جایز است.[۴]
– دولت در این خصوص، تولیت داشته و نقش تنظیم گریِ عادلانه برعهده دارد. اصل۴۵ قانون اساسی هم متناسب با آن فتاوا، عبارت: “**در اختیار** حکومت اسلامی است تا بر طبق مصالح عامه نسبت به آنها عمل نماید”؛ را به کار برده است.
– به حسب محاسبه نیز چنین واگذاری ای برای مسکن بیش از ۲درصد مساحت ایران را شامل نخواهد شد!(ویدئو پیوست یک سناریوی پیشنهادی برای چنین رویکردی است)
جوازِ بی جا: زمین خواری و جنگل خواری و…! در مقابل آن سلب، تغییر کاربری اراضی آباد و جنگلها از سوی اشخاص حقیقی یا حقوقی ذی نفوذ و تبدیل آنها به ویلا و خانه باغ ها به وفور انجام شده و می شود!
– در حالیکه جنگلها ریه تنفس زمین و سرمایه نسلها و متعلق به انفال است؛ اما متاسفانه در دوره حکومت اسلامی فقط در شمال یک سوم جنگلها ویلا شده است!
– زمین های زراعی، عامل خودکفایی ملی است اما با سوء تدبیرها و عدم نظارتها در پیرامون اغلب شهرها دارد خانه-باغ و ویلا میشود!
این دو سیاست غلط در کنار هم همزمان موجب فاصله فقر و غنا شده است. در همه شهرها برج ها و ویلاهای لاکچری و اشرافی پیدا شده و همزمان فقر مسکن برای طبقه متوسط و پایین به وضعیت وخیم رسیده است!
متاسفانه غیر از عقب ماندگی در پیشگیری چنین وضعیتی، حتی در قانون های مالیات بر اشرافیت (مثل مالیات بر خانه های مجلل و خالی و…) حتی از کشورهای سرمایه داری ضعیف تریم!
رفع فقر مسکن جز به یک تحول اساسی و انقلابی در تغییر این رویکردهای غلط ممکن نیست!
محسن قنبریان ۱۴۰۱/۳/۲۹
[۱] آمارها متعلق به سال۹۸ است و تحقیق از کانال گرای عدالت متعلق به مرکز رشد دانشگاه امام صادق(ع)
[۲] ر.ک: سنن ترمذی ج۴ ص۵۷۱
[۳] الکافی ج۶ ص۵۳۱
[۴] تحریر الوسیله ج۱ ص۳۶۹
بر اساس گزارش دفتر امور اقتصاد کلان سازمان برنامه و بودجه ۲۹مهر۹۹:
در مدت اجرای برجام بیشترین نفعش به خانوارهای ثروتمند رسید و با خروج آمریکا و بازگشت تحریم ها(از اردیبهشت۹۷) بیشترین فشار تحریمی اش به خانوارهای فقیر برگشت![۱]
محاسبات دیگر هم همین را تایید می کند:
درآمد سرانه واقعی خانوار طی دهه۹۰ کاهش ۳۴درصدی داشت/ اما همزمان ضریب جینی (شکاف فقر و غنی) روند افزایشی داشت و به واحد۴۰ رسید!
یعنی اجرای برجام هم الزاماً درمان فقر و تبعیض نیست؛ نحوه حکمرانی و مدیریت منابع و فرصت ها تا به نفع محرومان متحول نشود، در بر همین پاشنه می چرخد چه با برجام چه بی برجام!
محسن قنبریان ۱۴۰۱/۳/۲۴
[۱] بیشترین نفع اجرای برجام به ثروتمندان رسید و هم ببینید: بازده بازارها پس از برجام
امام بعد از پذیرش قطعنامه تازه بر جنگ دائمی فقر و غنا تاکید کرد! این چه جنگی است؟!
* توصیه میشود در اینباره حتما “الهیات جنگ دائمی فقر و غنا” را ببینید.
حجت الاسلام قنبریان
| نهضت صحیفه امام خوانی! |
| از نظام امت و امامت تا امامتِ امت! |
گزیده و برشی از مصاحبه خبرگزاری دانشجو (برنامه گرا) با حجت الاسلام قنبریان/ ۷خرداد۱۴۰۱
فیلم کامل گفتگو را اینجا ببینید.
دریافت نسخه کامل مصاحبه با کیفیت [۱۴۴P, 240P, 360P, 480P, 720P] |
پاورقی: منبع خاطره میرحسین موسوی: پا به پای آفتاب ج۵ص۲۲۵
فیلم کامل گفتگو را اینجا ببینید.
دریافت نسخه کامل مصاحبه با کیفیت [۱۴۴P, 240P, 360P, 480P, 720P] |
مصاحبه با حجت الاسلام قنبریان در مورخه ۱۲ خرداد ماه ۱۴۰۱ با عنوان «آسمان و زمین عدالت نزد امام خمینی» توسط روزنامه فرهیختگان منتشر میشود.
* مطالعه این مصاحبه را به دغدغه داران عدالت توصیه کنید:
دریافت مصاحبه «آسمان و زمین عدالت نزد امام خمینی ره»
جهت مطالعه این مصاحبه میتوانید به بخش «ادامه خواندن» مراجعه کنید.
| گزیده ای از مصاحبه ۴۵ دقیقه ای حجت الاسلام قنبریان با خبرگزاری تسنیم |
گزارشی مشروح تر را اینجا بخوانید:
کمی عجیب نیست روحانیون و مجتهدین شاخص جمهوری اسلامی اغلب اقتصاد نمی دانند و تئوری ها و سیاستهای مکاتب اقتصادی را به تفکیک نمی شناسند؟!
به تعبیر امام خمینی، “بصیرت و دید اقتصادی”، “اطلاع از کیفیت برخورد با اقتصاد حاکم بر جهان”، “شناخت سیاست ها و حتی سیاسیون و فرمول های دیکته شده آنان”، “درک موقعیت و نقاط قوت و ضعف دو قطب سرمایه داری و کمونیزم” از ویژگی های یک مجتهد جامع است!
اغلب فقهای شورای نگهبان، خبرگان، ائمه جمعه پایتخت و شهرهای بزرگ، رئیس جمهوران و روسای مجالس معمم و... از این حیث فاصله آشکاری با مثل شهید صدر، بهشتی و مطهری نداشته اند؟!
اینکه مثلا سیاست آزاد سازی قیمت ها -که فرمول شناخته شده یک مکتب اقتصادی است- آزاد کردن خرمشهر اقتصادی معرفی میشود[۱]، یا کارشناسان بانک جهانی و صندوق بین المللی پول برای تنظیم سند خصوصی سازی یا تحول بودجه نویسی و…دعوت میشوند، نمونه های کوچک از آن خلا و کمبود است که امام عزیز داشتنش را برای مجتهد جامع تاکید داشت!
قصه خیلی عمیق تر از این نمونه هاست!
محسن قنبریان
[۱] آنطرفش احیای کالابرگ هم آزادسازی خرمشهر بلکه مردمی سازی یارانه ها نیست!